ಪದ್ಯ ೧: ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಯಿತು?

ಕೇಳು ಜನಮೇಜಯ ಧರಿತ್ರೀ
ಪಾಲ ಪಾಂಡವಪುರಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ
ಲೋಲ ಬಿಜಯಂಗೈದು ಭೀಮಾರ್ಜುನರ ಗಡಣದಲಿ
ಬಾಲೆಯರ ಕಡೆಗಣ್ಣ ಮಿಂಚಿನ
ಮಾಲೆಗಳ ಲಾಜಾಭಿವರುಷದ
ಲಾಲನೆಯ ರಚನೆಯಲಿ ಹೊಕ್ಕನು ರಾಜಮಂದಿರವ (ಸಭಾ ಪರ್ವ, ೩ ಸಂಧಿ, ೧ ಪದ್ಯ)

ತಾತ್ಪರ್ಯ:
ರಾಜ ಜನಮೇಜಯ ಕೇಳು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಜರಾಸಂಧನ ವಧೆಯ ನಂತರ ಭೀಮಾರ್ಜುನರ ಜೊತೆ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವನನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಸಮೂಹದ ಕಡೆಗಣ್ಣ ಮಿಂಚಿನ ಮಾಲೆಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದವು. ಅರಳಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಸುರಿಸಿದರು. ಇಂತಹ ಸ್ವಾಗತದ ಮಧ್ಯೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದನು.

ಅರ್ಥ:
ಕೇಳು: ಆಲಿಸು; ಧರಿತ್ರಿ: ಭೂಮಿ; ಧರಿತ್ರೀಪಾಲ: ರಾಜ; ಪುರಿ: ಊರು; ಲೋಲ: ಪ್ರೀತಿ; ಬಿಜಯಂಗೈ: ದಯಮಾಡಿಸು; ಗಡಣ: ಗುಂಪು, ಸಮೂಹ; ಬಾಲೆ: ಸ್ತ್ರೀ; ಕಡೆ: ಕೊನೆ; ಕಣ್ಣು: ನಯನ; ಮಿಂಚು: ಹೊಳಪು, ಕಾಂತಿ; ಮಾಲೆ: ಸರ; ಲಾಜಾಭಿವರುಷ: ಅರಳಿನ ಮಳೆ, ಹೂವು/ಪುಷ್ಪದ ಮಳೆ; ಲಾಲನೆ: ಅಕ್ಕರೆ ತೋರಿಸುವುದು; ರಚನೆ:ನಿರ್ಮಾಣ, ಸೃಷ್ಟಿ; ಹೊಕ್ಕು: ಸೇರು; ರಾಜಮಂದಿರ: ಅರಮನೆ;

ಪದವಿಂಗಡಣೆ:
ಕೇಳು +ಜನಮೇಜಯ +ಧರಿತ್ರೀ
ಪಾಲ +ಪಾಂಡವಪುರಿಗೆ+ ಲಕ್ಷ್ಮೀ
ಲೋಲ +ಬಿಜಯಂಗೈದು +ಭೀಮಾರ್ಜುನರ +ಗಡಣದಲಿ
ಬಾಲೆಯರ +ಕಡೆಗಣ್ಣ +ಮಿಂಚಿನ
ಮಾಲೆಗಳ +ಲಾಜಾಭಿವರುಷದ
ಲಾಲನೆಯ +ರಚನೆಯಲಿ +ಹೊಕ್ಕನು +ರಾಜಮಂದಿರವ

ಅಚ್ಚರಿ:
(೧) ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಾಕುವುದು ವಾಡಿಕೆ, ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವಾಗತಕ್ಕೆ ಬಾಲೆಯರ ಕಡೆಗಣ್ಣಿನ ಕಾಂತಿಯ ಮಾಲೆ ಎಂದು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ
(೨) ಜೋಡಿ ಪದಗಳು: ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಲೋಲ; ಮಿಂಚಿನ ಮಾಲೆಗಳ; ಲಾಜಾಭಿವರುಷದ ಲಾಲನೆಯ; ಬಿಜಯಂಗೈದು ಭೀಮಾರ್ಜುನರ
(೩) ಪಾಲ,ಲೋಲ; ಬಾಲೆ, ಮಾಲೆ – ಪ್ರಾಸ ಪದಗಳು

ನಿಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಿರಿ